Zoom zomerlezing over Nelson Mandela

Beschrijving

De Zuid-Afrikaanse politieke leider Nelson Mandela had een eigen visie op verzoening als weg tot herstel van relaties. Relaties van diverse soort. Niet alleen was volgens hem op politiek vlak het noodzakelijk om via het streven naar verzoening verlammende impasses te boven te komen, maar daarmee nauw verbonden waren ook vijandschap, wantrouwen en haat in de samenleving blokkades die volgens hem via verzoening overwonnen konden worden. Verzoening was voor Mandela niet alleen een visie, maar vooral een levenswijze. Zijn existentiële betrokkenheid bij de strijd tegen de apartheid in Zuid-Afrika was groot en hoe tegenstrijdig dat kan klinken: zijn overtuigingskracht als leider van het Afrikaans Nationaal Congres heeft hij voor een belangrijk deel aan zijn tijd in de gevangenis te danken. Een kwart eeuw opsluiting op Robbeneiland en andere gevangenissen dwongen hem tot diepgaande zelfreflectie waar niet alleen zijn denken en politieke inzichten, maar bovenal zijn gemoedsgesteldheid betrokken was. Hij ontwikkelde een vorm van ubuntu-filosofie, waarin de wederzijdse afhankelijkheid van personen, maatschappelijke groepen en natuur, de kwintessens vormde. Die verwevenheid op een dieper niveau gold voor hem ook voor deugden als wijsheid/rechtvaardigheid, matigheid, moed en zelfbeheersing. Daar voegde hij vanuit ubuntu-filosofie de spanningsvolle wisselwerking tussen spreken en handelen aan toe. Het beschouwen van levenssituaties en het moreel hoogwaardig participeren daarin waren in zijn ogen twee kanten van een en dezelfde werkelijkheid. Verder lezen Mogobe Ramose, Ubuntu. Stroom van het bestaan als levensfilosofie, Uitgeverij Ten Have, Utrecht 2017. Henk Haenen, Ubuntu en Nelson Mandela. Afrikaanse filosofie van verzoening, Uitgeverij DAMON, Eindhoven 2018. Pius Mosima & Henk Haenen, Afrikaanse filosofie. Stemmen van wijsheid, Noordboek, Gorredijk 2025, tweede druk 2026.