Māṇḍūkya Upaniṣad – studiedag

Studie van de Upaniṣads

Zondag 22 november 2026 | 10.00–16.30 uur incl lunchpauze
Gebouw Vondelpark, Pieter Corneliszoon Hooftstraat 183, 1071 BW Amsterdam

Van de Upaniṣads wordt gezegd dat ze openbarend van aard zijn, dat wil zeggen dat de betekenis ervan tot ons komt via een weg, die voorbij het denken en voelen ligt. Van het Sanskriet wordt gezegd dat deze taal een zuiverende en harmoniërende werking heeft op het menselijk systeem. Het doel van deze studiedag is om iets te proeven van de kennis die de Wijzen in de Māṇḍūkya Upaniṣad aan ons hebben willen doorgeven. Tevens hopen we verbinding te maken met de natuurlijke harmonie die het Sanskriet ons kan brengen.

De Māṇḍūkya Upaniṣad is een van de belangrijkste Upaniṣads. In slechts twaalf verzen wordt de kern van Advaita Vedānta uiteengezet. Tijdens deze studiedag verdiepen we ons in deze korte, maar rijke tekst aan de hand van het Sanskriet, de betekenis van de afzonderlijke woorden en de traditionele commentaren.

Studie van de Upaniṣads

In navolging van Yoga, Vedānta-filosofie, Āyurveda en Vedische Astrologie groeit in het Westen de belangstelling voor het Sanskriet, de taal waarin het Vedische erfgoed is opgetekend. Klassieke werken als de Mahābhārata en de Upaniṣads worden steeds meer gelezen en bestudeerd.

De diepgang van deze werken vindt gaandeweg erkenning in de westerse cultuur en het westerse denken. Er groeit het besef dat deze teksten meer zijn dan historische verslagen of theoretische filosofische werken. Dat geldt zeker voor de verschillende Upaniṣads, met hun eigen wijze van overdracht van kennis en ervaring.

De studie van de Upaniṣads vindt op verschillende niveaus plaats. We kunnen de verzen reciteren, ze in het Sanskriet of in transliteratie lezen, ze schrijven en vertalen, maar ook bestuderen, overwegen en erop reflecteren. Zo ontstaat een reis die onderweg steeds meer laat zien van de onpeilbare diepten van betekenis die deze teksten al duizenden jaren met zich meedragen en via het Sanskriet tot ons komen.

De Māṇḍūkya Upaniṣad

De Māṇḍūkya Upaniṣad wordt gezien als een van de belangrijkste Upaniṣads. In deze korte Upaniṣad wordt in twaalf verzen de kern van Advaita Vedānta uiteengezet.

Tijdens de studiedag beginnen we met het reciteren van de verzen, met als eerste de invocatie. Vervolgens onderzoeken we de betekenis van de afzonderlijke woorden. Daarbij gebruiken we het Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary en waar nodig de Dhātu-pāṭha. Ook het commentaar van Śaṅkara wordt geraadpleegd wanneer dat voor het begrip van de tekst relevant is.

Een voorbeeld van de eerste invocatie:

Om bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā …

De Nederlandse vertaling van de invocatie luidt:

Mogen wij het goede horen door de oren, o goden;
mogen wij het goede zien door de ogen, o Gij waardigen om vereerd te worden;
mogen wij, lof geprezen hebbend met lichamen met standvastige ledematen,
de levensduur die is toebedeeld door de goden, volledig verkrijgen.

Bij de bestudering van de woorden wordt onder meer gekeken naar de oorspronkelijke Sanskrietwortels, de dhātu, en de precieze betekenis van woorden. Zo wordt zichtbaar hoe de betekenis van de tekst zich vanuit het Sanskriet ontvouwt.

Werken met traditionele bronnen

Bij de studie maken we gebruik van verschillende traditionele en moderne werken. Tot de traditionele werken behoren onder meer:

• Aṣṭādhyāyī van Pāṇini, het monumentale werk met circa 4.000 sūtra’s over de grammatica van het Sanskriet;
• Siddhānta Kaumudī, waarin de sūtra’s per grammaticaal onderwerp zijn geordend;
• Laghu Siddhānta Kaumudī, een verkorte versie van de Siddhānta Kaumudī;
• Dhātu-pāṭha, een in tien families onderverdeelde lijst van individuele dhātu’s.

Daarnaast gebruiken we moderne werken, waaronder A Sanskrit-English Dictionary van Sir M. Monier-Williams en A Practical Aid for the Study of Sanskrit Dhātus, een uitgave van de School of Philosophy and Economic Science.

Achtergrond: Sanskriet en Vedische studies

Het Instituut voor Vedische Studies, onderdeel van de School voor Praktische Filosofie en Spiritualiteit, organiseert verschillende Sanskrietcursussen.

De basiscursus bestaat uit tien lessen en behandelt de opbouw van de klanken van het Sanskriet, het Devanāgarī-schrift en de plaats van het Sanskriet binnen de Vedische traditie.

Daarna zijn er vervolgcursussen van ongeveer twee jaar. Daarin wordt de basisstructuur van het Sanskriet verder aangeleerd en wordt geleidelijk begonnen met het lezen en vertalen van verzen uit de Bhagavad Gītā.

Daarnaast is er een Cambridge O-level-cursus van ongeveer drie jaar, gericht op het Cambridge O-level-examen. In deze cursus leren deelnemers geleidelijk verzen uit de Vedānta-traditie te vertalen, waaronder verzen uit de Bhagavad Gītā en de Upaniṣads.

Praktische informatie

Datum en tijd: zondag 22 november 2026 van 10:00 – 16:30 uur
Lunch: verzorgd, vrijwillige bijdrage
Locatie: Gebouw Vondelpark, Pieter Corneliszoon Hooftstraat 183, 1071 BW Amsterdam
Contact: vedischestudies@praktischefilosofie.org

De Nederlandse vertaling is ontleend aan de vertalingen die in de afgelopen decennia zijn gemaakt door de Sanskrietstudiegroepen van de School voor Praktische Filosofie en Spiritualiteit.

“The real knowledge is the knowledge of that which pervades everything through which all things have their existence. One can get a glimpse of such knowledge from the Upaniṣads and the Vedas.”
— Śrī Śāntānanda Sarasvatī, 1974