2.62
DE ZIEL WORDT NIET BEVREDIGD DOOR STERFELIJKE DINGEN,                   WANT ZIJ VERLANGT IMMER NAAR HET ONSTERFELIJKE

Marsilio Ficino aan de grootmoedige Lorenzo de' Medici: gegroet.

Als ik nu tot jou de korte vastenoverweging,1 die mijn geest mij bij 't ochtendgloren bracht, zou reciteren, Lorenzo, welke waarde zou dit hebben? Misschien nu, om je tot lachen te bewegen voor mijn gekheden, zoals zeer bedreven redenaars in deze dagen tranen uit de menigte schudden. Niettemin zal ik de preek zo weergeven zoals ik haar mij voorstelde, Lorenzo; omdat ik weet dat wanneer iemand bekend staat om zijn godvrezendheid hij soms zelfs wel kan lachen om vroomheid maar dat hij de godvrezendheid zelf nimmer zal bespotten.

Wie naar wijn dorst, Lorenzo, zal terecht zijn dorst met wijn lessen en zelfs meer, wanneer hij twee nappen in plaats van één uitdrinkt. Maar die liefhebber zal geen genoegen nemen met het idee van wijn, of het nu van zien of denken komt, want dat zal zijn dorst niet lessen. Integendeel, het wekt slechts meer dorst op. Het is de aard van een idee een verlangen op te roepen, maar het is de substantie zelf die voedt. Juist waar het idee van wijn de dorst voedt, is het de wijn zelf die de dorstige mens voedt. Dit toont ons de Tantaluskwelling2 maar al te duidelijk. Of eigenlijk laat het onze eigen kwelling zien, want we zijn allemaal als Tantalus. We dorsten allemaal naar het goede en het ware, toch drinken we allemaal dromen. Terwijl we met wijd open mond het slaapverwekkende water van de Lethe3 door onze kelen naar binnen laten stromen, voelen we zelden het zwakke spoor van nectar en ambrozijn, terwijl we onze bovenlip aflikken. Zo worden wij als Tantalus verteerd door een voortdurende en brandende dorst.

Als de geest op natuurlijke wijze bepaalde dingen wenst,4 zouden we ze moeten krijgen. En wel zeker, door ze te verkrijgen, zouden we er helemaal of gedeeltelijk vervuld door kunnen worden. Maar hoe meer we met het vergankelijke in contact komen, des te meer wordt onze begeerte opgewekt. Zo kunnen we vaststellen dat de geest genoeg krijgt van steeds weer in het vergankelijke verstrikt te raken. De geest neemt niet langer genoegen met vergankelijke dingen, die slechts een weerspiegeling zijn van het eeuwige, maar met het eeuwige zelf. De geest is eeuwig en niet toegewijd aan de dood, want zijn ware voedsel is eeuwig.

Maar door gebondenheid aan het vergankelijke lichaam, dat een instrument van de dood is, valt de geest in slaap en wordt ziek en zuigt zich vol met dromen via de zintuigen. Maar hierdoor wordt de dorst alleen maar groter en de geest zelf verkommert. Door onvervulde honger wordt de ongelukkige geest bovendien ziek en komt nergens tot rust, maar zwerft tevergeefs rusteloos her en der. Wanneer de geest denkt ergens op zijn gemak te kunnen uitrusten valt hij naar beneden. Wanneer de geest hoopt op een medicijn dat de gezondheid herstelt, drinkt hij dodelijk gif. O ongelukkig lot van sterfelijkheid, ongelukkiger dan de ongelukkigheid zelf! Waarheen kunnen wij, ongelukkigen, op onze vlucht heenvliegen? Nergens, behalve wanneer we van de diepte naar de hoogte terugvliegen; behalve wanneer we naar datgene vliegen dat nimmer wegvlucht.

Wat valt er dus te doen om weer op krachten te komen en weer waakzaam te worden? We zullen ons leven onmiddellijk moeten omdraaien in tegenovergestelde richting. Wat we van het vele hebben geleerd moeten we afleren, want door wat we geleerd hebben, hebben we ook geleerd onszelf steeds te miskennen. Wat we niet geleerd hebben zullen we moeten leren, want zolang die onwetendheid bij ons blijft, kunnen wij onszelf niet kennen. Wat we negeerden zouden we moeten gaan waarderen. En wat we tot nu toe waardeerden zouden we moeten gaan negeren. Waar we van weg vluchtten, zouden we moeten gaan verdragen en wat we tot nu toe najoegen zullen we moeten ontvluchten. Voor ons zou de glimlach van het lot tranen moeten brengen; terwijl de tranen van het lot ons juist zouden moeten doen glimlachen. Want zo zal het vuil en de drek van de massa ons niet deren. Evenmin zullen we nog langer achteloos omgaan met onsterfelijke dingen, noch zal de wens naar kennis van het vergankelijke ons nog langer pijnigen. Zwakheid zal ons niet op de knieën krijgen, noch zal begeerte ons van ons stuk brengen. Evenmin zal voorspoed ons verlokken, noch zal tegenspoed ons doden. Maar, voorzover we schoon zijn geworden, zullen we vrede hebben; voorzover we vrede hebben, zullen we stralen. En wanneer we eenmaal ontwaken uit onze dromen zullen we eindelijk weer op weg gaan, stralend in onze eigen ware schoonheid.