Dienstbaarheid – Seva

Binnen onze school noemen we dienstbaarheid Seva. Het Sanskriet woord seva betekent dienstbaarheid: iets doen voor een ander, voor de school of voor een groter geheel, zonder het eigen belang voorop te stellen.

Seva is een vorm van beoefening. De school is een vrijwilligersorganisatie en studenten worden al vroeg uitgenodigd om mee te doen en verantwoordelijkheid te nemen. Soms ligt een taak dicht bij wat je al kunt. Soms word je juist gevraagd iets te doen waar je nog geen ervaring mee hebt.

Een taak als oefening

Een taak doen is binnen onze school meer dan zorgen dat iets gebeurt. Je wordt uitgenodigd om iets aan te gaan wat je nog niet helemaal kunt, vanuit het vertrouwen dat je het onderweg kunt leren.

Dat kan betekenen dat je de koffie verzorgt tijdens een lesavond, helpt bij een activiteit, een tekst schrijft of sociale media bijhoudt. Maar het kan ook betekenen dat je een groep begeleidt of een verantwoordelijkheid op je neemt die groter is dan je gewend bent.

Juist doordat je iets doet wat nieuw voor je is, kom je jezelf tegen. Misschien wil je het meteen goed doen. Misschien ontstaat er spanning als je niet weet hoe het moet. Misschien ontdek je dat je moeite hebt met hulp vragen, verantwoordelijkheid nemen of juist verantwoordelijkheid loslaten.

De taak wordt zo een spiegel. Niet het resultaat van de taak staat centraal, maar wat je onderweg over jezelf ontdekt.

Doen zonder het resultaat op te eisen

Seva vraagt om je volledig in te zetten voor wat je wordt gevraagd, zonder het resultaat als persoonlijk bezit op te eisen. Je doet wat je kunt, met aandacht en toewijding. Daarna laat je de uitkomst los.

Een taak kan precies zo uitpakken als je had gehoopt. Hij kan ook mislukken of anders lopen dan verwacht. Beide ervaringen kunnen waardevol zijn. Wat gebeurt er in jou wanneer het lukt? En wanneer het niet lukt? Kun je verantwoordelijkheid nemen zonder jezelf met het resultaat te vereenzelvigen?

Zo wordt de taak een oefening in vrij handelen. Je handelt, je ervaart wat dat met je doet en je onderzoekt wat je daarover ontdekt.

Van handelen naar zelfinzicht

Het uiteindelijke resultaat van Seva is daarom niet dat de koffie op tijd klaarstaat, een bijeenkomst goed verloopt of een taak perfect is uitgevoerd. Het gaat om zelfinzicht en het ervaren van eenheid.

In het doen kan zichtbaar worden welke beelden je van jezelf hebt, waar je je aan vastklampt en waar je nog vanuit angst, behoefte aan controle of erkenning handelt. Door dat te onderzoeken ontstaat ruimte om vrijer te handelen.

Dienstbaarheid verbindt zo de filosofie met het dagelijks leven. Je ontdekt dat jij, de ander – degene die handelt, de handeling en het resultaat niet zo los van elkaar staan als je misschien dacht. In het doen van een taak kan de ervaring van eenheid direct en heel persoonlijk voelbaar worden.

Seva is daarmee geen extra activiteit naast de studie. Het ís studiepraktijk: filosofie die je niet alleen bestudeert, maar in je handelen zichtbaar en in je hart ervaren wordt.