Tien introductielessen in de taal van het Vedische erfgoed
In januari 2027 start de nieuwe Leergang Sanskriet van het Instituut voor Vedische Studies, onderdeel van de School voor Praktische Filosofie en Spiritualiteit. De cursus bestaat uit tien introductielessen en is toegankelijk zonder vooropleiding.
Docenten zijn Tom en Johanna Smits.
Maak kennis met Sanskriet
Sanskriet is de taal waarin een groot deel van het Vedische erfgoed is opgetekend. De belangstelling voor deze taal groeit, ook in Nederland.
In de Basiscursus maak je kennis met het Devanāgarī-schrift en leer je de basis van de uitspraak. Daarna volgen de eerste beginselen van de grammatica. Je leert Sanskrietletters lezen en schrijven, bouwt een eerste woordenschat op en maakt kennis met het reciteren van Sanskrietverzen.
De cursus laat ook zien hoe taal, klank, schrift, betekenis en grammatica met elkaar samenhangen. Vanuit die basis krijg je een eerste kennismaking met de Vedische traditie en met de grote Sanskrietgrammaticus Pāṇini.
Wat komt er in de tien lessen aan bod?
Les 1 – Wat is taal?
We beginnen met de essentie van taal. Wat is een taal? Hoe verhouden klank en schrift zich tot elkaar? Hoe zijn taal, structuur, grammatica en betekenis met elkaar verbonden? Ook kijken we naar het belang van Sanskriet en de samenhang met andere Indo-Europese talen. We onderzoeken hoe de klinkers ontstaan uit de ‘onderliggende’ A-klank.
Les 2 – Klank en uitspraak
We verdiepen ons in de vier stadia van spraak en de stilte waaruit klank, spraak en uitspraak ontstaan. Ook maken we kennis met de systematische opbouw van de klinkers (svarāḥ) en medeklinkers (vyañjanāḥ).
Les 3 – Sanskriet en andere talen
We beginnen met de recitatie van de invocatie Pūrṇamadaḥ uit de Īśā Upaniṣad. Daarna leggen we een verbinding met het Grieks, Latijn en moderne Europese talen. We maken kennis met naamvallen en met dhātu’s, de wortelvormen van woorden, zoals jñā en vid.
Les 4 – Klank, structuur en betekenis
We bekijken de drie aspecten van taal: klank, structuur en betekenis. Ook wordt de grammatica toegelicht in termen van universele wetten en maken we kennis met samenstellingen van klinkers en medeklinkers.
Les 5 – Sanskriet en de Vedānta-traditie
We plaatsen het Sanskriet in de Vedānta-traditie. De Veda’s, Upaniṣads, Bhagavad Gītā, Rāmāyaṇa, Mahābhārata en Śrīmad Bhāgavatam komen aan bod. Ook maken we kennis met de achtergrond en het werk van de grote Sanskrietgrammaticus Pāṇini.
Les 6 – De Māheśvarāṇi Sūtrāṇi
Aan de hand van hun mythologie maken we kennis met de Māheśvarāṇi Sūtrāṇi. Op een speelse manier gaan we verder met het leren van klinkers en medeklinkers.
Les 7 – Pāṇini en de grammatica
We bekijken hoe Pāṇini de Māheśvarāṇi Sūtrāṇi volgens de traditie geopenbaard kreeg en hoe de grammatica in iets minder dan 4.000 sūtra’s is vastgelegd. Ook bespreken we de Aṣṭādhyāyī, de Siddhānta Kaumudī en de Laghu Siddhānta Kaumudī.
Les 8 – Pratyahāra’s en het schrift
We maken kennis met de pratyahāra’s: korte, eenduidige aanduidingen die in de sūtra’s worden gebruikt om de Sanskrietgrammatica te beschrijven. Daarnaast besteden we aandacht aan het precies schrijven van de Sanskrietletters.
Les 9 – Samenvoeging van medeklinkers
We maken kennis met saṃyoga’s, samenstellingen van twee of meer medeklinkers. Ook kijken we naar de geschiedenis van het Sanskriet in het Westen en naar de belangstelling die in de negentiende eeuw in onder meer Duitsland en Engeland voor de taal en het Vedische erfgoed ontstond.
Les 10 – Sanskriet in het Westen
We vervolgen het verhaal over de komst van het Sanskriet naar het Westen en de ontwikkeling van de belangstelling voor de taal in Nederland. Ook kijken we naar de groeiende belangstelling voor Yoga en Āyurveda en naar de huidige hernieuwde interesse in Sanskriet. Tot slot krijg je informatie over de Vervolgcursus.
De volgorde van de onderwerpen kan, als dat nodig is, worden aangepast.
Wat leer je?
Na deze tien lessen heb je kennisgemaakt met de basis van het Sanskriet. Je hebt gewerkt aan uitspraak en recitatie, leert het Devanāgarī-schrift lezen en schrijven en hebt een eerste inzicht in de structuur van de grammatica.
Van daaruit kun je verder met de Vervolgcursus. Daarin wordt de grammatica verder uitgediept en wordt geleidelijk begonnen met het lezen en vertalen van verzen uit de Bhagavad Gītā.
Praktische informatie
Start: woensdag 13 januari 2027
Lesdag: iedere woensdag 10 weken achter elkaar
Tijd: 20.00–21.45 uur, met een kwartier pauze
Locatie: online via Zoom
Studielast: circa 4 uur per week, inclusief de les
Studiedag: één zaterdag in het voorjaar in het gebouw van de School voor Praktische Filosofie & Spiritualiteit in Badhoevedorp
Vooropleiding: niet nodig
Contact: vedischestudies@praktischefilosofie.org
Een eerste stap in een oude taal
Sanskriet leren is kennismaken met een taal waarin een rijke traditie van filosofische en spirituele teksten is overgeleverd. In deze introductiecursus krijg je de gelegenheid om de taal stap voor stap te leren kennen: vanuit klank en schrift naar grammatica, betekenis en de teksten van de Vedische traditie.
Er is een uitgebreide leergang om je verder te verdiepen na deze cursus.